Każdy kierowca docenia go podczas długich, autostradowych podróży. Pozwala odpocząć prawej nodze i unikać kosztownych mandatów. Ale co to jest tempomat w samochodzie w ujęciu historycznym i technicznym? Jakie niespodzianki kryje ten z pozoru banalny układ? Jako mechanik z ponad dziesięcioletnim stażem wielokrotnie diagnozowałem i dokładałem takie systemy. Dzisiaj zabiorę Cię w krótką technologiczną podróż. Omówimy historię i budowę tego rozwiązania. Powiemy sobie również, czy można zamontować tempomat w aucie, które wyjechało z fabryki całkowicie „puste”.

Niewidomy wynalazca – fascynująca historia tempomatu

Pytając o to, kto wynalazł układ podtrzymywania prędkości (czyli tempomat po angielsku to po prostu cruise control), rzadko spodziewamy się niesamowitej historii. Otóż ten motoryzacyjny gadżet wymyślił całkowicie niewidomy inżynier. Ralph Teetor stracił wzrok jako małe dziecko. Nie przeszkodziło mu to jednak w ukończeniu prestiżowych studiów inżynierskich.

W latach 40. XX wieku Teetor często podróżował ze swoim prywatnym adwokatem. Niestety, kierowca ten miał niezwykle irytujący nawyk. Podczas mówienia zwalniał, a gdy przestawał mówić – bardzo mocno przyspieszał. To ciągłe szarpanie irytowało niewidomego inżyniera. Postanowił wziąć sprawy w swoje ręce. W 1948 roku opatentował on pierwsze urządzenie o nazwie „Speedostat”. Wykorzystywało ono fizyczne podciśnienie z kolektora ssącego do automatycznego pociągania za linkę przepustnicy. W efekcie auto utrzymywało jedną, stałą prędkość, całkowicie rozwiązując problem niespokojnej jazdy.

Co to jest tempomat i jak poprawnie go obsługiwać?

Mówiąc najprościej, wyjaśniając tempomat co to za ustrojstwo, jest to elektroniczny układ asystujący. Jego głównym zadaniem jest utrzymanie stałej, wybranej przez kierowcę prędkości pojazdu. Odbywa się to bez konieczności fizycznego wciskania pedału gazu. Nowoczesny komputer silnika samodzielnie dawkuje odpowiednią ilość paliwa.

Tempomat symbol i kontrolka na desce rozdzielczej

Zanim zaczniesz wciskać przyciski na kierownicy, musisz rozpoznać odpowiedni piktogram. Zazwyczaj tempomat symbol to mała ikonka przedstawiająca tarczę prędkościomierza, często połączona ze strzałką skierowaną na określoną wartość. Kiedy układ jest jedynie w trybie czuwania, tempomat kontrolka na licznikach świeci się na biało lub pomarańczowo. Z kolei po zablokowaniu prędkości podczas jazdy, ikona natychmiast zmienia kolor na zielony.

Jak włączyć i jak wyłączyć tempomat krok po kroku?

Klienci na warsztacie stale pytają mnie o obsługę tego systemu w ich świeżo kupionych autach. Bardzo często szukają w sieci haseł takich jak: jak wlaczyc tempomat kia sportage 3, jak włączyć tempomat hyundai tucson czy też jak wlaczyc tempomat peugeot 3008. Niezależnie od marki i piktogramów, zagadka pt. jak włączyć tempomat oraz jak ustawić tempomat sprowadza się zawsze do trzech prostych kroków:

  1. Najpierw rozpędź płynnie auto do pożądanej prędkości na trasie (systemy te działają zazwyczaj od minimum 30 km/h).
  2. Wciśnij przycisk główny „ON/OFF” umieszczony bezpośrednio na kierownicy lub na bocznej manetce kierunkowskazów.
  3. Kliknij w dół przycisk oznaczony jako „SET” (ustaw). W tym precyzyjnym momencie możesz całkowicie zdjąć nogę z gazu.

A jak wyłączyć tempomat? To całkowicie intuicyjne. Wystarczy delikatnie musnąć pedał hamulca lub sprzęgła. Prędkość zostaje wtedy uśpiona w pamięci komputera, z której możesz ją przywołać przyciskiem „RES” (Resume).

Rodzaje tempomatów – od zwykłej linki po radary ACC

Dziś na rynku motoryzacyjnym funkcjonują skrajnie różne rozwiązania, które mocno definiują poziom komfortu i bezpieczeństwa naszej podróży.

Tradycyjny tempomat (pasywny)

To najprostszy układ. Zadajesz mu na autostradzie prędkość 120 km/h, a auto „ślepo” trzyma tę wartość. Jeśli szybko dogonisz wolniejszą ciężarówkę na prawym pasie, musisz natychmiast samodzielnie zahamować. Ten system nie posiada „oczu” i nie zwalnia przed przeszkodami.

Tempomat adaptacyjny (aktywny tempomat)

Tutaj wkraczamy w XXI wiek. Co to jest aktywny tempomat (oznaczany przez producentów najczęściej jako tempomat adaptacyjny acc lub krótko tempomat acc)? To wysoce inteligentny system bezpieczeństwa, wykorzystujący radar w zderzaku oraz zaawansowaną kamerę za lusterkiem wstecznym.

Zatem jak działa tempomat aktywny w praktyce? Ustawiasz na kierownicy prędkość oraz wybierasz pożądany dystans od poprzedzającego pojazdu. Jeśli samochód przed Tobą nagle zwolni, Twój tempomat adaptacyjny samoczynnie wciśnie hamulec. Kiedy droga znów zrobi się pusta, auto samodzielnie powróci do zadanej wcześniej prędkości przelotowej. W autach ze skrzynią automatyczną radary te potrafią całkowicie zatrzymać auto w miejskim korku i pomóc z niego ruszyć.

Ograniczenia układu i dziwne zastosowania

Mimo ogromnej wygody, ci cyfrowi asystenci mają swoje ograniczenia. Ciekawe warianty tego układu znajdziemy chociażby w jednośladach.

Jak działa tempomat w manualnej skrzyni biegów?

Wiele osób myśli, że to gadżet wyłącznie dla automatów. Odpowiadając krótko, jak działa tempomat w manualnej skrzyni: działa on niezwykle podobnie, jednak komputer nie potrafi samodzielnie zredukować przełożenia. Kiedy wjeżdżasz pod ekstremalnie stromą górę na szóstym biegu, a silnik zacznie tracić obroty i się dławić, system bezpieczeństwa po prostu sam się wyłączy, oddając Ci pełną kontrolę nad pedałami. W nowoczesnych autach wciśnięcie sprzęgła celem zmiany biegu nie dezaktywuje już systemu.

Tempomat do motocykla

W środowisku fanów jednośladów to temat rzeka. W nowoczesnych, flagowych maszynach turystycznych tempomat motocyklowy to precyzyjna, komputerowa elektronika. Niestety, w starszych pojazdach budżetowych często montuje się tzw. tempomat uniwersalny. Niejednokrotnie to po prostu fizyczna blokada (np. zacisk) obracającej się manetki gazu na kierownicy. To niezwykle niebezpieczne rozwiązanie – w razie nagłego hamowania awaryjnego, fizycznie zablokowana manetka może doprowadzić do bardzo groźnego w skutkach wypadku.

Czy można zamontować tempomat w aucie z bazowym wyposażeniem?

To jedno z najczęstszych zapytań u każdego elektronika samochodowego: czy można zamontować tempomat w aucie „golasie”? Zdecydowanie tak! Z punktu widzenia warsztatu często jest to szokująco prosty proces.

W wielu niezwykle popularnych i sprawdzonych samochodach – jeśli weźmiemy na tapet temat typu tempomat golf 7 czy też sprawdzimy, jak wygląda ford focus mk3 tempomat – moduł komfortu fabrycznie ma już zaszytą tę niesamowitą funkcję. Księgowi w fabryce po prostu oszczędzali na fizycznych przyciskach w kokpicie. Zatem, jak dołożyć tempomat w takiej sytuacji?

Zazwyczaj wystarczy na popularnej aukcji internetowej dokupić nową manetkę kierunkowskazów lub przyciski multifunkcji na kierownicę. Następnie elektronik podłącza profesjonalny komputer diagnostyczny (np. VCDS dla grupy VAG). W ukrytym menu programu aktywuje uśpiony moduł w głównym sterowniku silnika (ECU). To wszystko! Gorzej wygląda to w przypadku najnowszych pojazdów – instalacja od zera nowoczesnego, aktywnego tempomatu (ACC) jest ze względu na koszty radarów dalekiego zasięgu całkowicie nieopłacalna.

Podsumowanie

Od sprytnego, mechanicznego wynalazku niewidomego inżyniera, po dzisiejsze potężne radary ACC zdolne prowadzić auto w gęstym korku miejskim – układ podtrzymywania prędkości to jeden z najważniejszych systemów wpływających na nasz komfort za kółkiem. Zrozumienie, jak działa tempomat oraz mądre korzystanie z jego dobrodziejstw nie tylko skutecznie chroni przed zmęczeniem nóg, ale przede wszystkim pozwala utrzymać spalanie paliwa na optymalnym, równym poziomie, co wymiernie przekłada się na zawartość naszego portfela. Jeśli więc spędzasz dużo czasu w trasie, a Twój samochód fabrycznie nie posiada tego udogodnienia, wizyta u sprawdzonego elektronika może okazać się Twoją najlepszą motoryzacyjną inwestycją.